ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLAR VE KAYNAŞTIRMA

ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLAR VE KAYNAŞTIRMA

Okul öncesi dönem, insan yaşamında gelişimin ve değişimin çok hızlı olduğu kritik bir devredir. Ünlü yazar ve düşünür Lev Tolstoy bu devreyi şu cümlesi ile çok güzel özetlemiştir: “Beş yaşındaki bir çocukla benim aramdaki uzaklık bir adımdır, fakat yeni doğmuş bir bebekle beş yaşındaki çocuk arasındaki uzaklık korkunçtur”.

 

Normal gelişim gösteren çocuklarda olduğu gibi özel gereksinimli çocuklarda da bu dönemde gelişim hızlıdır. Dolayısıyla bu çağdaki özel gereksinimli çocukların var olan gelişme potansiyellerini maksimum düzeyde kullanmalarına fırsat vererek gelişimlerini hızlandıracak ve engelin olumsuz etkisi olarak ikincil bir engele maruz kalmalarını önleyecek önlemlerin alınması son derece önemlidir. Bu amaçla yapılacak çalışmaların başında özel gereksinimli çocuğa ihtiyaçları doğrultusunda eğitim vermek ve ailesini çocuğunun gelişimi, eğitimi ve yetiştirilmesi konusunda bilinçlendirmek gelmektedir.

 

Özel gereksinimli çocukların eğitimi konusunda yapılan güncel çalışmalar, bu çocukların normal gelişen akranlarının bulunduğu sınıflarda eğitim almaları durumunda, gelişme potansiyeli doğrultusunda özel eğitim sınıflarında bulunmalarından daha hızlı ve daha fazla gelişme sağlayabildikleri ve topluma uyum becerilerinde önemli kazanımlar elde ettiklerini göstermektedir. Kaynaştırma uygulamaları bu çalışmaya doğrudan ya da dolaylı katılan tüm paydaşlara çeşitli boyutlarıyla katkılar sağlamaktadır. Bu programların özel gereksinimli çocuğun gelişimini destekleme faydasının yanı sıra, aynı zamanda normal gelişen çocuklara da paylaşma, yardımlaşma, kendini ve özelliklerini fark etme, gibi becerileri kazanma, farklılıkların farkına varabilme ve duyarlılık geliştirme, en önemlisi ileriki yıllarda özel gereksinimli bireylere karşı olumlu tutum gösterebilme konularında yararlar sağlamaktadır. Kaynaştırma sınıfı öğretmenine de mesleki becerilerini geliştirme ve farklı özellikler ve ihtiyaçları olan çocuklara eğitim vermede yeterlilik kazandırmaktadır. Özel gereksinimli çocuğun ailesine çocukları hakkında gerçekçi beklentiler ve geleceğe dair umut aşılarken, normal gelişen çocukların ailelerinin farklılıklara duyarlılık geliştirmelerine fırsat sağlamaktadır. Ancak her kaynaştırma uygulamasının tüm paydaşlara bu yararların hepsini sağlayabildiğini söyleyebilmek mümkün değildir; çünkü bir sınıfın en etkili kişisi olan öğretmenin, özel gereksinimli bir çocuk sınıfına geldiğinde bu çocuğun özellikleri nedir? Çocuğa nasıl yaklaşması gerekir? Nasıl iletişim kurabilir? Diğer çocuklarla etkileşime girebilmesi için ne yapması gerekir? Nasıl eğitim verecek? Ortamı nasıl düzenlemesi gerekir? vb. soruların cevaplarını bilmesi gerekmektedir. Özel gereksinimli çocuklar hakkında yeterli bilgi ve deneyime sahip olmayan öğretmenler yukarıda sorulan sorularla baş başa kalıp görevini icra etmede sıkıntı yaşayabilmektedirler; bunun yanı sırasadece aynı sınıfta fiziksel olarak bir arada olmanın ne özel gereksinimli ne de normal gelişen çocuğa hiçbir yararı olmadığı gibi aksine özellikle özel gereksinimli çocuğa gelişimsel açıdan büyük zararları olabilmektedir.

 

Kaynaştırma çalışmalarından beklenen yararların sağlanabilmesi büyük ölçüde sınıf öğretmeninin özel gereksinimli çocukların özellikleri ve ihtiyaçları ile bu ihtiyaçların nasıl karşılanabileceği konularında donanımlı olması ile doğrudan ilişkilidir. Ancak herşeyden önce öğretmenlerin ister normal gelişen ister özel gereksinimli tüm çocukların bireysel farklılıklarını ve ihtiyaçlarını fark etme ve eğitimini bu farklılıklara göre uyarlayarak bütün çocukların eğitim gereksinimlerini karşılama konusunda algı ve yeterliliğe sahip olması gerekir. Bu kitabın, sevgili öğretmenlerimizin özel gereksinimli çocukların özellikleri ve ihtiyaçları, sınıfta neler yapabilecekleri konularında donanımlarını artırmaya yardımcı olacağını düşünüyoruz. Aynı zamanda çocuk gelişimciler ve çocukla çalışan diğer profesyoneller ile bu mesleklere aday öğrencilere, okul öncesi dönemde çocuğu olan ailelere de yararlı olacağını umut ediyoruz.

 

Çok kısa bir sürede, büyük bir özveri ile çalışarak bölümlerini yazıp kitabın hazırlanmasına katkı veren, alanlarında donanımlı tüm sevgili bölüm yazarlarımıza ve kitabın basımını gerçekleştiren HEDEF Yayıncılığa ülkemizin çocukları ve aileleri adına teşekkür ediyoruz.

16x24 cm., 1. Hamur Kağıt, Renkli, 184 sayfa
ISBN: 978-605-9877-16-9

Editörler : Prof. Dr. E. Nilgün Metin
Prof. Dr. Arzu İpek Yükselen


Yazarlar : Prof. Dr. Figen Turan
Prof. Dr. Sema Batu
Prof. Dr. Arzu İpek Yükselen
Doç. Dr. Gözde Akoğlu
Doç. Dr. H. Elif Dağlıoğlu
Doç. Dr. Fatma Elibol
Dr. Öğr. Üyesi Ayşegül Şükran Öz
Dr. Öğr. Üyesi Haktan Demircioğlu
Öğr. Gör. Dr. Semra Şahin
Arş. Gör. Esra Acar Şengül