DİL VE ERKEN OKURYAZARLIK

DİL VE ERKEN OKURYAZARLIK

 

Prof. Dr. Z. Fulya Temel

 

Okuma becerisi, okul öncesi dönemden başlayarak kazandırılması gereken ve hayat boyu devam eden bir süreçtir. Çocukların bütün okul yaşamı boyunca göstereceği başarı, öncelikli olarak, okuma-yazmada göstereceği başarıyla ilişkilidir. Ayrıca, iyi bir okuma ve yazma alışkanlığı geliştirmek, çocukların sadece okul başarısını değil, yaşamla ilgili başarısını da etkilemektedir. Çocuklar, erken yıllarda okuma yazma ile ilgili öğrenmelere sahip olur ve yetişkinlerle ilk etkileşimleri ve deneyimleri aracılığıyla okuryazarlıkla ilgili bilgi ve beceriler edinmeye başlar.Bu nedenle, insan gelişiminde kritik bir öneme sahip olan okul öncesi dönemin her yönüyle çok iyi bir şekilde değerlendirmesi gerekmektedir.

Okuryazarlık gelişimi; olgunlaşma ve hazır olma bakış açısıyla önceleri “okuma-yazmaya hazırlık” anlayışı içerisinde değerlendirilirken son yıllarda “gelişen okuryazarlık” anlayışına göre değerlendirilmeye başlanmıştır. Bu sürece göre, erken okuryazarlık becerileri; sesbilgisel farkındalık, sözel dil, alfabe ve harf bilgisi, yazı farkındalığı ve yazma becerileri olarak sıralanabilir.

Sözel dil ve sözcük bilgisi, sesbilgisel farkındalığın gelişimini sağladığı için çocukların okuma becerisini kazanmasında gerekli olan becerilerden biridir. Okul öncesi dönemde bu becerilerin geliştirilmesi okula başlayacak olan çocuğun okuma ve yazma öğreniminde son derece önemlidir.

Ayrıca, okuma-yazma öğrenmede, çocukların yazı dili ile konuşma dili arasındaki ilişkiyi anlamaları için çok önemlidir. Çocuklar, yazı farkındalığı aracılığıyla sözlü ve yazılı dil arasındaki ilişkiyi anlamaya başlamaktadırlar. Okuma-yazmayı öğrenme sürecinde; seslerin çıkarılışı ve yazılışı arasındaki ilişkinin kavranması,okuma-yazmanın şifresinin çözülmesi açısından anahtar rolü oynamaktadır.

Okul öncesi dönemde; erken okur yazarlık becerileri, çocuğun çevresinde bulunan uyarıcılar yoluyla gelişen doğal bir süreç olarak görülmektedir. Doğal olarak gelişen bu sürece ek olarak; aileler ve erken çocukluk eğitimcileri çocukların okuma-yazma öncesi temel beceriler edinmesine yardımcı olmaya çalışmaktadırlar. Bu desteğin, okuma-yazma öncesi edinilmesi gereken temel becerilerin kazanılmasında çok önemli bir yer tuttuğu görülmektedir.Bu denli önemli bir konuda ne yazıkkialanyazında çok az sayıda Türkçe yayın yer almıştır. Bizimde, bu kitaptaki amacımız alanyazındaki bu eksikliğin giderilmesine katkıda bulunmaktır. Tüm eğitimcilere yararlı olması dileğiyle...

16x24 cm., 1. Hamur Kağıt, Renkli, 272 sayfa
ISBN: 978-605-9877-27-5

Editör : Prof. Dr. Z. Fulya Temel


Yazarlar : Prof. Dr. Berrin Akman
Prof. Dr. Figen Turan
Prof. Dr. Z. Fulya Temel
Doç. Dr. Gözde Akoğlu
Doç. Dr. Hatice Bekir
Doç. Dr. Mesut Saçkes
Doç. Dr. Sonnur Işıtan
Doç. Dr. Zeliha Yazıcı
Dr. Öğr. Üyesi Elçin Yazıcı
Dr. Öğr. Üyesi Nilay Dereobalı
Dr. Öğr. Üyesi Şenay Özen Altınkaynak
Öğr. Gör. Dr. Figen Şahin
Dr. Gökçe Karaman Benli
Dr. Vedat Bayraktar